Uçuşa hazırlık: kontrol listesi, kurallar ve belgeler
Dronla yapılan iş, pervaneler dönmeden önce başlar. Bu derste uçuşa hazırlığı, uçmama koşullarını ve gereken belgeleri öğreneceksiniz.
- Uçuş öncesinden uçuş sonrasına adımları sıraya koyacaksınız.
- "Uçarım" ve "Uçmam" koşullarını ayıracaksınız.
- Dronunuzun sınıfını ve gereken kayıt, lisans ve izinleri öğreneceksiniz.
Üç aşamalı kontrol
TARIMKON'un uçuş güvenliği dersi işi üç aşamaya ayırır. Her aşamanın kendi kontrolü vardır.
Pervane, gövde, batarya, kumanda, yazılım ve GPS sinyalini kontrol edin. Tarla sınırını yazılıma işleyin. Ağaç, elektrik hattı ve binaları belirleyin. Rüzgâr ya da görüş uygun değilse uçmayın.
Düz ve sağlam zeminden kalkın. Kısa süre havada bekleyip sistemleri gözleyin. Dronu hep gözünüzle görün (görüş hattı). Gerekirse kumandayı devralın. Batarya kritik seviyeye inmeden inin.
Gövde, pervane ve püskürtme sistemini kontrol edin. İlaçlama yaptıysanız depoyu temizleyin. Kalan ilacı uygun biçimde bertaraf edin. Tarihi, alanı ve uygulama türünü kaydedin.
Rüzgâr ve hava: üreticinin sınırı
Her dronun kılavuzunda bir rüzgâr sınırı yazar. Örneğin DJI Agras T25 ilaçlama dronunun kılavuzu şunları söyler:
- Rüzgâr saniyede 6 metreyi (6 m/s) aşarsa, yağmurda, karda ve siste uçmayın.
- Kayabilen ot, mantar ve böcek ilaçlarında rüzgâr 3 m/s'nin altında olsun.
- İnsanların, hayvanların ve suyun yakınında ya da üstünde uçmayın.
Dronunuzun sınıfı
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), yeni İHA talimatını 30 Temmuz 2026'da yürürlüğe koydu. Talimat dronları azami kalkış ağırlığına göre dört sınıfa ayırır.
| Sınıf | Azami kalkış ağırlığı | Bu modüldeki örnek |
|---|---|---|
| M0 | 500 g - 4 kg | DJI Mavic 3M haritalama dronu (en çok 1.050 g) |
| M1 | 4 kg - 25 kg | Bu modülde yok |
| M2 | 25 kg - 150 kg | DJI Agras T25 ilaçlama dronu (bataryasıyla 32 kg, dolu depoyla 52 kg) |
| M3 | 150 kg ve üstü | Bu modülde yok |
Örnekteki ilaçlama dronu, depo boşken bile 25 kg'ı aşar. Bu yüzden M2 sınıfındadır. M2 ve M3 dronlar için SHGM'nin uçuşa elverişlilik belgesi gerekir.
Lisans, kayıt ve izin
Yeni talimatta uçuş yetkisini dronun ağırlığı değil, pilotun lisansı belirler.
- P0 (amatör): ticari olmayan, görerek ve gündüz yapılan uçuş. En çok 120 m yükseklik ve 3.000 m uzaklık.
- P1 (ticari): görerek yapılan ticari uçuş. Aynı 120 m ve 3.000 m sınırı geçerlidir.
- P2 (ileri): görüş hattı dışı, otonom ve yüksek riskli uçuşlar.
- Oyuncak nitelikli basit İHA'lar dışında, dron kullanan herkes SHGM'nin sistemine (İHATTYS) kayıt olur.
- Uçuştan önce haritaya bakılır. Yeşil bölgede ayrıca izin gerekmez; başka yerlerde uçuş izne bağlıdır.
- Geçiş süresi 31 Temmuz 2027'ye kadar sürer. İHATTYS açılana kadar eski kayıt ve izin kuralları da uygulanır.
İlaçlama için ek kurallar
Tarım ve Orman Bakanlığının Aralık 2025 tarihli yönetmeliği dronla ilaçlamaya ayrıca kural koyar:
- Dronun ilaçlama ünitesi Bakanlıkça ruhsatlı olmalıdır.
- Uçuşu İHA pilot lisansı olan kişi ile profesyonel uygulayıcı birlikte yapar.
- Reçete gereken ilaç, reçetesiz atılmaz.
- İlaçlamadan önce arıcılara ve muhtarlığa haber verilir.
Sigorta konusu: TARIMKON ders notları, üçüncü kişilere karşı mali sorumluluk sigortasını zorunlu sayar. 2026 talimatında sigortaya ayrılmış bir madde yoktur. Ama pilot, yerdeki üçüncü kişilerin güvenliğinden sorumludur. Güncel koşulu sigortacınıza ve SHGM'ye sorun.
Bu simülasyon pilot belgesi ya da uçuş izni yerine geçmez. Gerçek bir uçuştan önce SHGM'nin güncel talimatına bakın.
Bir üretici kooperatifi ortak kullanım için ilaçlama dronu aldı. TARIMKON materyali de pahalı ilaçlama dronlarının kooperatif ya da ziraat odası eliyle ortak kullanılmasını önerir. İlk iş günü yarın. Ekip hazırlığı sırayla yapmak istiyor. Eğitim senaryosu; gerçek ölçüm değildir.
Uçuş gününün adımları
Eğitim senaryosu; gerçek ölçüm değildir. Kooperatifin dron ekibi yarın ilk işine çıkıyor.
Uçarım mı, uçmam mı?
Eğitim senaryosu; gerçek ölçüm değildir. Her durumu okuyun ve doğru gruba koyun.
Daha fazlası: talimatın ilgili maddeleri
SHGM İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA, 2026):
- Madde 6: görerek yapılan amatör uçuşlar en az P0, ticari uçuşlar en az P1 ister. Görüş hattı dışı uçuşlar ve tehlikeli madde taşıma gibi yüksek riskli işler P2 ister.
- Madde 8: M0-M3 sınıfları ve M2-M3 için uçuşa elverişlilik belgesi.
- Madde 11: kullanıcı kaydı İHATTYS üzerinden yapılır.
- Madde 12: yeşil, turuncu ve kırmızı bölgeler; yeşil bölge dışındaki uçuşlar izne tabidir.
- Madde 15: lisans sınıftan ve ağırlıktan bağımsızdır; pilot üçüncü kişilerin güvenliğinden sorumludur.
- Geçici madde 1: uyum için 31 Temmuz 2027'ye kadar süre vardır.
Dronla ilaçlamanın hangi lisans düzeyine girdiğini SHGM'den ve uygulayıcınızdan doğrulayın. Kurallar değişebilir; her zaman talimatın güncel metnine bakın.
Özetle
- Kontrol üç aşamalıdır: uçuştan önce, uçuş sırasında ve uçuştan sonra.
- Rüzgâr, görüş ya da ekipman uygun değilse uçulmaz.
- Sınıfı ağırlık, uçuş yetkisini pilot lisansı belirler. İlaçlama için Bakanlık ruhsatı, reçete ve bildirim de gerekir.
Kaynakça
- TARIMKON eğitim materyali: MODÜL 3, Ders 71 - Uçuş simülasyonu ve güvenlik kuralları; Ders 75 - Yasal çerçeve ve mevzuat.
- TARIMKON eğitim materyali: Akıllı ve Hassas Tarım Teknolojilerinin Benimsenmesinde Sosyal ve Davranışsal Dinamikler.
- Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (2026). İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA).
- Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (2026). İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA) Yayımlanmıştır.
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (2025). Bitki Koruma Ürünlerinin Uygulanması ve Denetimine İlişkin Yönetmelik. Resmî Gazete, 13.12.2025.
- DJI (2024). Agras T50/T25 User Manual v1.0.
- DJI. DJI Mavic 3M teknik özellikler (erişim: 16.10.2026).
İlerlemenizin kaydedilmesi için eğitime kayıt olun.